Hiç sadece parasını ödediğiniz için hayatınızın en kötü filmini sonuna kadar izlediniz mi? Ya da…

Sadece sıfırdan kurduğunuz ve aylarınızı harcadığınız sanal çiftliğinizi kaybetmemek için Farmville oynamaya devam ettiniz mi?

Yukarıdaki sorulardan herhangi birine “Evet” dediyseniz, tebrik ederiz bir “batık maliyet yanılgısına” düşmüş durumdasınız.

Şimdi size daha önce bir araştırmada sorulan iki soru yöneltmek isteriz:

1) Sinemaya bilet almaya gittiğinizde cüzdanınızdan 10 TL düşürdüğünüzü fark ediyorsunuz. Sinema bileti de 10 TL. Bilet alır mısınız?

2) 10 TL’ye sinema bileti alıyorsunuz ve sinemaya gittiğimizde bileti kaybettiğinizi fark ediyorsunuz. Tekrar bilet alır mısınız?

Araştırmaya katılan kişilerin büyük çoğunluğu ilk durumda bilet alırken, ikinci durumda bilet almamayı tercih etmiştir.

“Mantıklı” olarak düşündüğümüzde izlemek istediğimiz bir film için iki durumda da 20 TL  harcıyoruz. Buna rağmen, ikinci durumda bileti kaybetmiş olmanın verdiği üzüntü, psikolojik olarak kararımızı etkiliyor.

Batık Maliyet Nedir?

Batık maliyet, hali hazırda yatırdığımız ve geri alma şansımız olmayan varlıklarımızdır.

Bu bir ilişki için harcadığımız zaman olabileceği gibi,

Satmak için aldığımız ama bir türlü istediğimiz primi yapmayan, üstüne değer kaybeden evimiz veya arsamız da olabilir…

Burada asıl konu, bunlara sahip olmak için elimizden çıkan bedelin artık dönüşünün olmamasıdır.

Herkes kararlarını, varlıklarının ileride daha da değerleneceğini düşünerek almaya çalışır.

Mesela ilişkimizden mutlu değilsek ve ileride de mutlu olmayacağımızı düşünüyorsak neden devam edelim değil mi?

Ancak, gerçek dünya böyle değildir, evdeki hesap çarşıya uymayabilir.

Çünkü biz bu kararları sadece mantıkla almayız, yaptığımız psikolojik yatırımlar da vardır ve bu yatırımlar ne kadar çoksa, onları geride bırakmak o kadar zordur.

Ve İyi Haber…

Batık maliyet yanılgısı aslında telafisi olan düşünme tuzaklarından birisidir.

Bunun için önce karar verme sürecimizi gözden geçirmeliyiz.

1. Adım: Diyelim ki, geri dönüşü olmayan bir yatırım yaptık. Tabi ki bunu gelecekte bize sağlayacağı faydanın daha yüksek olacağını düşünerek yaptık değil mi? (bu para, zaman veya sevgi olabilir)

2.Adım: Bir müddet sonra yaptığımız yatırımın kötü bir karar olduğunu ve beklediğimiz getiriyi asla sağlamayacağını anladık. Belki biz koşulları yanlış değerlendirdik veya koşullar yatırımı yaptıktan sonra değişti…

3.Adım:  Yatırım maliyetimiz artık bir kayıp. Bunu biliyoruz, ancak düşünmeden üstünü çizmek o kadar da kolay değil. Zaten üstünü çizersek sonsuza kadar da kayıp kalmaya devam edecek

Ne dersiniz acaba biraz daha yatırım yapsak kurtarabilir miyiz?

Karar Anı:  Yukarıdaki sorunun cevabı batık maliyet yanılgısına düşüp düşmeyeceğimizi belirler. Eğer “Uzay Yolu”ndan Mr. Spock olsaydık , bu sorunun cevabının net bir “mantık dışı, kaptan” olduğunu bilirdik. Çünkü ilk adımda bunun kötü bir karar olduğunu anlamıştık. Kötü bir karara neden daha fazla yatırım yapalım ki? Ama her ne olursa olsun yatırımımızı kurtarmak için gereksiz riskler almayı göze alabiliriz.

Çünkü, kesin bir kayıp riskli bir kurtarma operasyonundan daha fazla “üzüntü” verir. Elbette ki, riskli operasyonumuzda daha fazlasını kaybedene kadar..

Amerikalı komedyen Will Rogers “Kendinizi bir çukurda bulursanız, yapmanız gereken ilk şey kazmayı bırakmaktır.” der.

Özetle,

Karar alırken kendimize  “Daha önceden ne kadar yatırım yaptığımı bilmeyen biri olsa bu durumda ne karar verirdi?” diye sormalıyız.

Will Rogers’ın tavsiyesini kesinlikle dinleyin ve… Belki de en önemlisi, paranızın kıymetini bilin.

Beğendim
Beğendim Sevdim Hahaha Wow Olmadı Kızdım
11